หลังจากที่เราจัดลำดับความคิดเป็นข้อๆ ด้วย Natural Language และแปลงเป็นรหัสลำลองแบบ Pseudocode แล้ว สเต็ปสุดท้ายที่ขาดไม่ได้เลยในวิชาวิทยาการคำนวณ ม.1 ก็คือการวาด Flowchart (ผังงาน) ซึ่งครูต้น Seriously Makkkkkk ! ! !
“ภาพหนึ่งภาพ แทนคำพูดได้นับพันคำ”
ในการเขียนโปรแกรมก็เหมือนกัน! บางครั้งการอ่านข้อความยาวๆ หรือโค้ดหลายบรรทัดอาจจะทำให้เรางงและหลงทางได้ โปรแกรมเมอร์จึงมีเครื่องมือสุดเจ๋งที่เรียกว่า Flowchart (ผังงาน) เข้ามาช่วย
Flowchart คืออะไร?
Flowchart คือการนำ Algorithm หรือขั้นตอนการทำงานที่เราคิดไว้ (ไม่ว่าจะเป็นภาษาธรรมชาติหรือ Pseudocode) มาวาดเป็น “แผนภาพ” โดยใช้สัญลักษณ์สากลที่ทุกคนตกลงใช้ร่วมกัน และมี “ลูกศร” คอยบอกทิศทางว่าโปรแกรมจะต้องไหลไปทางไหน
ข้อดีของการใช้ Flowchart
เห็นภาพรวมของโปรแกรมตั้งแต่จุดเริ่มต้นจนจบได้ในภาพเดียว
รวจสอบหาข้อผิดพลาด (Bug) ได้ง่ายขึ้น เพราะเห็นเส้นทางการไหลของข้อมูลชัดเจน
ใช้เป็นสื่อกลางคุยกับเพื่อนในทีม หรือคุยกับคนที่ไม่ใช่โปรแกรมเมอร์ให้เข้าใจตรงกันได้
สัญลักษณ์พื้นฐานของ Flowchart ที่ ม.1 ต้องรู้!
| สัญลักษณ์ | ชื่อเรียก (Shape) | ความหมาย / หน้าที่ในการทำงาน |
|---|---|---|
Start/End |
วงรี (Terminal) | จุด เริ่มต้น (Start) และ สิ้นสุด (Stop) ของโปรแกรม (ต้องมีเสมอ!) |
Input/Output |
สี่เหลี่ยมด้านขนาน (Input/Output) | การ รับข้อมูลเข้า (Read) และ แสดงผลลัพธ์ (Print) แบบไม่ระบุอุปกรณ์ |
Process |
สี่เหลี่ยมผืนผ้า (Process) | การ ประมวลผล หรือ คำนวณ ทางคณิตศาสตร์ (เช่น การบวก ลบ คูณ หาร) |
Decision |
สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน (Decision) | การ ตัดสินใจหรือเงื่อนไข (IF/ELSE) จะมีลูกศรแยกออก 2 ทางเสมอ คือ “จริง (Yes)” และ “เท็จ (No)” |
⬇️ ➡️ |
ลูกศร (Flowline) | บอก ทิศทางการทำงาน ของโปรแกรม ว่าให้ไหลจากจุดไหนไปจุดไหน |
ลองเปลี่ยนข้อความให้กลายเป็นรูปภาพ
จำตัวอย่าง ระบบตรวจคะแนนสอบ ที่เราเขียน Pseudocode กันไปได้ไหมครับ? ลองมาดูว่าถ้าเราเอามาวาดเป็น Flowchart หน้าตามันจะออกมาเป็นยังไง
เทียบกันช็อตต่อช็อต (Pseudocode VS Flowchart):
START👉 วาดรูป วงรี ใส่คำว่า เริ่มต้นREAD score👉 วาดรูป สี่เหลี่ยมด้านขนาน ใส่คำว่า รับค่าคะแนนIF score >= 50 THEN👉 วาดรูป สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ใส่เงื่อนไข “คะแนน >= 50” ลงไป- ถ้าเงื่อนไขเป็น จริง (Yes) 👉 ลูกศรชี้ไปที่กล่องสี่เหลี่ยมด้านขนาน พิมพ์คำว่า “Pass”
- ถ้าเงื่อนไขเป็น เท็จ (No) 👉 ลูกศรชี้ไปที่กล่องสี่เหลี่ยมด้านขนาน พิมพ์คำว่า “Fail”
- ทิศทางของลูกศรทั้งสองเส้น จะไหลกลับมารวมกันที่จุดเดียว
STOP👉 วาดรูป วงรี ใส่คำว่า จบการทำงาน